Języki Azji Wschodniej – wcale nie takie podobne!

W ciągu ostatnich kilkunastu lat Chiny wyrosły na światową potęgę gospodarczą rywalizującą ze Stanami Zjednoczonymi. Już przedtem przez kilkadziesiąt lat Japonia utrzymywała się stabilnie na drugim-trzecim miejscu krajów o najsilniejszej gospodarce. Taiwan i Korea Południowa, chociaż nieporównywalnie mniejsze, również utrzymują się w drugiej dziesiątce najpotężniejszych gospodarek świata. Chociażby z tego powodu warto dowiedzieć się co nieco o tych krajach i ich językach!

Azja Wschodnia

Azja Wschodnia to geopolityczny obszar świata większy od Europy, zamieszkały przez półtora miliarda ludzi – więcej niż liczyła cała ludzkość sto lat temu! – dwa razy więcej niż ludność naszego kontynentu. Kraje regionu to Chiny, Mongolia, Korea Północna, Korea Południowa, Japonia i Tajwan, a ze względów historyczno-kulturowych czasami także i Wietnam – każde z nich będące pod wpływem kultury chińskiej, najpotężniejszej w regionie i jednej z najstarszych na świecie. W każdym z nich używane jest w różnym stopniu pismo chińskie (hanzi) – sylabowe pismo ideograficzno-fonetyczne (każdy symbol ma znaczenie, a jego zapis zawiera też sugestie wymowy, choć nie jest to jednoznaczne). Pismo chińskie liczy około trzech tysięcy lat i w ciągu pierwszej połowu swojego istnienia ewoluowało od stylizowanych hieroglifów po formy zbliżone do obecnych.

Mapa krajów Azji Wschodniej - źródło.
Mapa krajów Azji Wschodniej – źródło.

Problemy z zapisem

Ponieważ jednak języki nie-chińskie bardzo różnią się od chińskiego, poszczególne kraje opracowały własny sposób zapisu swoich języków – języki wietnamski i mongolski zapisuje się alfabetami zachodnimi (wietnamski łacińskim a mongolski cyrylicą, chociaż tradycyjny alfabet mongolski jest nauczany w szkołach), język koreański w obu państwach zapisywany jest lokalnym alfabetem hangul, zaś Japonia wykorzystuje najbardziej skomplikowany system – uproszczone pismo chińskie (kanji) stosowane jest wraz z lokalnym sylabariuszem (hiragana) do zapisu języka, zaś słowa pochodzenia nie-chińskiego i nie-japońskiego zapisuje się fonetycznie za pomocą innego sylabariusza (katakana).
Również w krajach chińskojęzycznych kwestia pisma nie jest jednoznaczna. Mandaryński, oficjalny dialekt języka chińskiego – to co poza Chinami uważamy za język chiński – jest w Chińskiej Republice Ludowej zapisywany przy pomocy pisma uproszczonego. Inaczej sprawa się ma z dialektami – czy raczej językami – lokalnymi, którymi mówi około połowy ludności Chin. Ponieważ nie mają odgórnego nadzoru, większość ich użytkowników używa tradycyjnego pisma, podobnie jak mieszkańcy Hong Kongu, Makau i Tajwanu. Z kolei w Singapurze język chiński zapisuje się za pomocą znaków uproszczonych.

Język mongolski zapisany pismem chińskim - źródło.
Język mongolski zapisany pismem chińskim – źródło.

Jedna wielka rodzina?

Odpowiedź jest krótka – nie. Języki Azji Wschodniej nie są za sobą spokrewnione. Mimo licznych zapożyczeń, mandaryński i japoński są jak polski i węgierski – za grosz nie zrozumiesz co rozmówca ma na myśli! Co ciekawe, koreański zdaje się być językiem tak jakby pomiędzy tymi dwoma, mimo iż z żadnym z nich nie jest spokrewniony. Najprawdopodobniej jest to efekt tysięcy lat kontaktów z tymi dwoma tak różnymi kulturami!

Mieszkańcy Azji Wschodniej

Azja Wschodnia jest jednym z niewielu regionów świata gdzie dominującą religią nie jest religia abrahamska – w krajach chińskojęzycznych dominuje taoizm i konfucjanizm (który jest filozofią raczej niż religią, gdyż nie zawiera twierdzeń na temat świata nadprzyrodzonego), szintoizm w Japonii oraz szamanizm w Korei Południowej i Mongolii. Totalitarna Korea Północna jest krajem ateistycznym, jednak kult przywódcy ma tam kształt kultu religijnego. Ponadto we wszystkich tych krajach występują liczne mniejszości buddyjskie, a w Tybecie miejscowa odmiana buddyzmu jest dominującą religią. Ponadto na zachodzie Chin dominuje islam, a w Korei Południowej i w Wietnamie znajdziemy liczne mniejszości chrześcijańskie.

Tokio - widok na górę Fuji z dzielnicy Shinjiku - źródło.
Tokio – widok na górę Fuji z dzielnicy Shinjiku – źródło.

Azja Wschodnia to kraina skrajności – z jednej strony znajdują się tutaj największe miasta na świecie (Tokio – 38 milionów mieszkańców, Seul – 25 milionów mieszkańców, Szanghaj – 24 miliony mieszkańców, Pekin – 21 milionów mieszkańców), z drugiej zaś ogromne niemal niezaludnione terytoria (Mongolia, zachodnia połowa Chin). To samo można powiedzieć o zamożności mieszkańców – Japonia, Korea Południowa i Tajwan są jednymi z najbogatszych krajów świata, a ich mieszkańcy cieszą w dużym stopniu równością ekonomiczną; z drugiej zaś strony inne kraje chińskojęzyczne to kraje ogromnych kontrastów, gdzie spotkamy i multimilionerów i robotników mieszkających w klitkach w których zmieści się niewiele więcej niż łóżko. Największy kontrast występuje między bogatą i super nowoczesną Koreą Południową i jej północną siostrą, ciągle tkwiącą w dziewiętnastym wieku.

Zobacz także nasze inne rankngi i poradniki:

« || »

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *