Pismo japońskie – z czym to się je?

Na pierwszy rzut oka pismo japońskie jest nie do odróżnienia od chińskiego – i tu znaki i tam znaki, nie? Otóż nie. Pismo japońskie jest niezwykle skomplikowane, a do pełnego piśmiennictwa w tym języku musisz poznać: około dwa tysiące znaków pochodzenia chińskiego (kanji), 48 znaków sylabariusza hiragana i 48 znaków sylabariusza katakana. Dlaczego aż tyle? Jak to się stało, że zapis języka japońskiego jest tak skomplikowany? Dowiecie się tego w tym artykule!

Czytanie i pisanie hiragany
Czytanie i pisanie hiragany

Początki piśmiennictwa japońskiego

Po raz pierwszy pismo do Japonii wprowadzono na początku ósmego wieku naszej ery. Wydawać się może że to wcześnie, jednakże miejmy na uwadze iż w tamtym czasie pisma używano w Chinach przez około 1700 lat, a znaki przybrały już dzisiejszą formę – więcej o ewolucji pisma chińskiego przeczytacie w tym artykule. Początkowo znaków chińskich używano do zapisu fonetycznego japońskiego, kompletnie ignorując przy tym ich znaczenie. Z jednej strony utrudnia to czytanie starych tekstów przez badaczy znających chiński, ale z drugiej dzięki temu zachowało się brzmienie średniowiecznego chińskiego, które inaczej ciężko by było odtworzyć. W ten sposób zapisane są pieśni zebrane w Zbiorze Dziesięciu Tysięcy Liści, najstarszej antologii poezji japońskiej, ukończonej w 759 roku naszej ery.
Ten sposób zapisu był niezmiernie kłopotliwy nie tylko dlatego, iż znaki chińskie są bardzo skomplikowane, lecz także ponieważ gramatyka chińska nijak nie przystaje do japońskiej. Trzy różne środowiska rozwiązały ten problem w podobny sposób.
• Mnisi buddyjscy, których jednym z podstawowych zadań było tłumaczenie i przepisywanie świętych tekstów, postanowili uprościć znaki tak gdzie mogli do krótkich, ostrych pociągnięć pędzla pisarskiego. Tak w dziewiątym wieku zrodził się sylabariusz katakana, możliwe iż zainspirowany koreańskim sylabariuszem gugyeol, pochodzącym z tego samego okresu.
• Jednocześnie arystokratki żyjące w Kioto uprościły znaki chińskie tworząc płynny, okrągły styl zapisu, który można było tworzyć nie odrywając pędzelka od tekstu. Ten sylabariusz ukształtował się nieco później, na przełomie dziesiątego i jedenastego wieku naszej ery.
• W tym samym czasie świeccy mężczyźni odeszli w tekstach oficjalnych od używania fonetycznego zapisu języka japońskiego, zamiast tego używając znaków chińskich wedle znaczeń, często też upraszczając ich pisownię wedle zasad piśmiennictwa chińskiego.
Zasady pisma ewoluowały długo. Przez setki lat użycie kanji, hiragany i katakany zależało głównie od wykształcenia i osobistych preferencji, przy czym ten sam znak miewał po kilka jeśli nie kilkanaście wariantów. Dopiero w 1922 rozpoczęto standaryzowanie znaków i ustalono minimum znaków niezbędnych do uznania za bycie piśmiennym (1962 wówczas, 2136 od 2010 roku).

Czytanie katakany
Czytanie katakany

Kiedy kanji, kiedy kana?

W dużym uproszczeniu zapis języka japońskiego wygląda w następujący sposób:
• nieodmiennie części słowa zapisuje się przy pomocy kanji, chyba że są to zapożyczenia
• odmiennie części słowa, partykuły i inne fenomeny gramatyczne zapisywane są przy pomocy hiragany
• zapożyczenia, onomatopeje i słowa pochodzenia nie-japońskiego i nie-chińskiego zapisuje się przy pomocy katakany
Jako przykład zapisu anglojęzyczna Wikipedia podaje następujący nagłówek gazety Asahi:
ラドクリフ、マラソン五輪代表 1メートル出場にも
Na zielono katakana, na czerwono kanji, na niebiesko hiragana. Czytanie oraz tłumaczenie poniżej.
Radokurifu, Marason gorin daihyō ni, ichi-man mētoru shutsujō ni mo fukumi
Radcliffe będzie rywalizował w maratonie olimpijskim na dystansie 10000 metrów
Co sądzicie o piśmie japońskim? Ma to sens czy nie?

Zobacz także nasze inne rankngi i poradniki:

« || »

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *